Woensdagmiddag 2 maart 2011 organiseerde Van Campen Consulting en DokH een congres. Aanleiding waren de verrassende uitkomsten van het onderzoek 'Werklast - Werkdruk', dat Roeland Drijver, huisarts en onderzoeker, samen met Marleen Teunis, algemeen directeur van Van Campen Consulting, uitvoerde onder zeven huisartsenposten (HAP). Op het congres werden de uitkomsten gepresenteerd en gaven andere sprekers hun visie op het onderwerp.

Er waren 50 mensen uit het hele land aanwezig: huisartsen, directeuren, leidinggevenden en medisch managers. Paul Giesen, huisarts in Nijmegen en onderzoeker bij IQ Health care, stond stil bij de veranderingen van de zorgvraag aan huisartsen onder de noemer 'Wat is bekend'. Meer tijd aan een patiënt te besteden in het eerste consult, betekent minder zorgconsumptie in het vervolg. Daardoor is ook de drukte op de huisartsenpost beter te reguleren.

Buffelen

De tweede spreker was Roeland Drijver. Drijver onderzocht met Teunis de werklast, taakopvatting en werkdruk van huisartsen in de avond- en weekenddiensten. Zijn betoog beantwoordde de vraag naar 'Wat is nieuw'. Hoewel de hoge werkdruk al jaren wordt ervaren, was het nooit onderzocht. Evenmin de verhouding met de werkelijke werklast en de taakopvatting van huisartsen. Drijver wilde het de agenda hebben om het ongenoegen van de kapstok af te hebben en het debat op gang te brengen. Het onderzoek gaat over de beleving van huisartsen; daadwerkelijk meten moet een volgende stap zijn. Werken op huisartsenposten is buffelen geblazen. Ooit ingesteld om de werkdruk van huisartsen te verminderen, blijkt de huisartsenpost voor veel huisartsen ook een omgeving waar werkdruk wordt ervaren. Belangrijke reden daarvoor is dat de vraag naar acute medische zorg groeit met 5 tot 7 procent per jaar. Maar maatschappij ziet de HAP steeds meer óók als een servicepost. Er is dus overloop van de zorgvraag. Wat te doen? Extra mensen inzetten? Taken delegeren naar de nurse practitioner, praktijkondersteuner of medisch assistent? Het congres was voor beide maatregelen te porren.

Torenhoog

Psycholoog Carlo Mittendorff boog zich als derde spreker over de vraag welke factoren werkstress bepalen en hoe burn-out bij huisartsen is te voorkomen. De prevalentie van burn-out in contactuele beroepen is hoog; die van huisartsen torenhoog. Naast algemene stressoren als werk-thuisinterferentie en emotionele taakeisen geldt vooral voor huisartsen de stressor werkdruk. Al die mensen die zitten te wachten in de wachtkamer, terwijl je weet dat die nog allemaal geholpen dienen te worden. Een belangrijk element in de preventie van burn-out is het hebben van regelmogelijkheden. Voor een huisarts op de post zijn die regelmogelijkheden er minder dan voor de huisarts in de eigen praktijk. En hoe bereik je dat? Moet er wisseling van taken zijn tussen visite-arts en consultarts? Moet er een overloop van een half uur zijn tussen de wisseldiensten, zodat men elkaar kan informeren? En dan is er nog het onderwerp van de waardering, collegiale toetsing kan hieraan bijdragen.

Patat

Hansmaarten Bolle tenslotte, directeur van de Vereniging Huisartsenposten Nederland, schetste een aantal ontwikkelingen in de maatschappij en in de huisartsenzorg. De verschuiving op de post  van spoed naar service heeft te maken met het maatschappelijke verschijnsel dat we in Nederland voor alles 24 uur per dag, 7 dagen in de week terecht willen kunnen. Of het nou een patatje is of een huisartsenconsult. Feit is dat tussen 2005 en 2009 de huisartsen op de post tijdens avond en weekenddiensten,  30 procent meer verrichtingen deden, tegen 15 procent minder kosten. Er is méér onvrede dan alleen werkdruk, zei Bolle. En het is noodzakelijk om andere onvrede niet onder de paraplu 'werkdruk' onder te brengen. Zo is er de communicatie tussen huisartsen en triagisten, waarin wellicht verbeteringen mogelijk zijn. Dat het laatste woord erover niet is gezegd, is duidelijk. Nader onderzoek is dan ook aan te bevelen.

Lichte noot

Marleen Teunis verzorgde het dagvoorzitterschap. De sprekers werden afgewisseld met korte sketches en zang door acteurs van Van Campen Consulting. De inhoud van het programma met ruimte voor een lichte noot tussendoor, kon op veel bijval van de aanwezigen rekenen. 'Nog nooit zo'n goed congres meegemaakt', en 'zeer de moeite waard' - waren reacties die Marleen Teunis in de evaluatie meekreeg. Voor huisartsenposten die het onderzoek graag in hun praktijk laten doen: dit kan. Neemt u daarvoor contact op met Van Campen Consulting (0413-375711). Ook het resultaat van het reeds afgeronde onderzoek is bij ons verkrijgbaar.

De sheets van de powerpoint presentatie vindt u hier.

Het rapport Werklast - Werkdruk vindt u hier.